Achteruit
Base form
'Achteruit' beschrijft een beweging naar achteren. Het kan letterlijk (fysieke beweging) of figuurlijk (verslechtering) gebruikt worden. Bijvoorbeeld: 'De patiënt gaat achteruit' (zijn gezondheid wordt slechter).
Positions in sentence
Eindpositie (eind van de zin)
Neutraal, beschrijft de beweging zonder extra nadruk.
Middenpositie (na het werkwoord)
Nadruk op de manier van bewegen (langzaam).
Beginpositie (voor de zin, met inversie)
Sterke nadruk op de richting, vaak voor dramatisch effect.
Comparative
Vergelijkingen met 'achteruit' zijn zeldzaam, omdat het meestal een absolute richting aangeeft. Gebruik 'meer achteruit' alleen als je de mate van achterwaartse beweging vergelijkt.
Superlative
De superlatief is zeer ongebruikelijk en klinkt onnatuurlijk. Gebruik liever 'het verst achteruit' of 'het snelst achteruit' als je een vergelijking wilt maken.
Common combinations
with "rijden"
'Achteruit rijden' is een vaste combinatie voor voertuigen die in omgekeerde richting bewegen.
with "lopen"
'Achteruit lopen' wordt vaak gebruikt bij sport of spelletjes.
with "gaan"
In figuurlijke zin betekent 'achteruit gaan' dat iets slechter wordt (bijv. gezondheid, economie).
with "kijken"
'Achteruit kijken' betekent omkijken of in de achteruitkijkspiegel kijken.
Similar words
terug
'Terug' betekent ook 'naar achteren', maar het legt meer nadruk op terugkeren naar een eerdere positie. Bijvoorbeeld: 'Loop terug naar het begin.' (je gaat naar waar je vandaan kwam). 'Achteruit' legt meer nadruk op de richting zelf.
omgekeerd
'Omgekeerd' betekent 'in de tegenovergestelde richting' en wordt vaak gebruikt voor processen of handelingen. Het is formeler dan 'achteruit'.
regressief
'Regressief' is een formeel woord dat 'achteruitgang' betekent, vooral in wetenschappelijke of psychologische contexten. Het wordt niet gebruikt voor fysieke beweging.
Important notes
- usage:'Achteruit' kan ook als bijvoeglijk naamwoord gebruikt worden, maar alleen in vaste combinaties zoals 'achteruitkijkspiegel' of 'achteruitgang'. Bijvoorbeeld: 'De achteruitgang van de economie is zorgwekkend.'
- position:In combinatie met andere bijwoorden (bijv. 'langzaam', 'snel') staat 'achteruit' meestal direct na het werkwoord. Bijvoorbeeld: 'Hij rijdt langzaam achteruit.'
- irregular:'Achteruit' heeft geen aparte vergelijkende of overtreffende vorm. Gebruik in plaats daarvan constructies met 'meer' of 'meest', maar dit is zeldzaam en klinkt vaak onnatuurlijk.
- register:In informele spreektaal wordt 'achteruit' soms vervangen door 'achterom' of 'terug', vooral in sommige dialecten. Bijvoorbeeld: 'Loop eens achterom!' (in plaats van 'Loop eens achteruit!').
I built this dictionary to be the most complete Dutch learner's resource of its kind. Definitions and examples are generated, so you may spot the occasional mistake — trust your instincts.