Bijna
Grondvorm
'Bijna' betekent dat iets net niet gebeurd is of nog niet helemaal klaar is. Het wordt vaak gebruikt om tijd, afstand of een toestand aan te geven die dicht bij voltooiing is.
Posities in de zin
Voor het werkwoord (standaardpositie)
Neutraal, geeft aan dat iets bijna gebeurd is of klaar is.
Aan het begin van de zin (voor nadruk)
Benadrukt dat iets op het nippertje is gebeurd of net niet.
Na het werkwoord (in samengestelde zinnen)
Gebruikt om een bijna-vergeten of bijna-gedaan iets te benadrukken in complexe zinnen.
Voor een bijvoeglijk naamwoord of bijwoord
Geeft aan dat een eigenschap of toestand bijna bereikt is.
Vergrotende trap
'Bijna niet' wordt vaak gebruikt om aan te geven dat iets in zeer geringe mate gebeurt. Het is informeler dan 'nauwelijks'.
Overtreffende trap
'Op het nippertje' is een vaste uitdrukking die betekent dat iets net op tijd of bijna te laat gebeurt.
Veelgebruikte combinaties
met "klaar"
'Bijna klaar' wordt vaak gebruikt om aan te geven dat iets bijna afgerond is.
met "thuis"
Een veelvoorkomende combinatie om aan te geven dat je er bijna bent.
met "altijd"
Geeft aan dat iets bijna elke keer gebeurt.
met "nooit"
Geeft aan dat iets bijna nooit gebeurt.
met "vergeten"
Gebruikt om aan te geven dat je iets bijna vergeten was.
Vergelijkbare woorden
nauwelijks
Formeler dan 'bijna niet', en suggereert vaak een kleinere marge.
amper
Sterker dan 'bijna niet', vaak met een negatieve bijklank.
net niet
Geeft aan dat iets net niet bereikt of gedaan is, vaak met een licht spijtige ondertoon.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Bijna' wordt vaak gebruikt in combinatie met tijdsaanduidingen, zoals 'bijna vijf uur' of 'bijna zomer'.
- position:In vraagzinnen staat 'bijna' vaak direct na het onderwerp: 'Ben je bijna klaar?'
- irregular:'Bijna' heeft geen directe vergrotende of overtreffende trap. In plaats daarvan gebruik je uitdrukkingen zoals 'bijna niet' of 'op het nippertje'.
- register:In formele teksten wordt soms 'nauwelijks' gebruikt in plaats van 'bijna niet'.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.