Dag
Enkelvoudsvormen
'Dag' is een zelfstandig naamwoord dat verwijst naar een periode van 24 uur. Het kan ook gebruikt worden als groet (bijvoorbeeld 'Dag!'). In de betekenis van 'dagdeel' (bijv. ochtend, middag, avond) is het onzijdig, maar in de betekenis van 'etmaal' of 'groet' is het mannelijk ('de dag').
- Bepaald (de/het)
- Onbepaald (een)
- Zonder lidwoord
Meervoudsvormen
De meervoudsvorm van 'dag' is 'dagen'. Het meervoud wordt gebruikt om meerdere etmalen aan te duiden of in uitdrukkingen zoals 'goede dagen'.
- Bepaald (de)
- Zonder lidwoord
Verkleinwoord
Het verkleinwoord 'dagje' wordt vaak gebruikt om een korte, informele of ontspannen dagactiviteit aan te duiden. Het geeft een gevoel van gezelligheid of een uitje.
informeel
Veelgebruikte samenstellingen
werkdag
een dag waarop je werkt
verjaardag
de dag waarop iemand jarig is
feestdag
een officiële vrije dag, vaak met een speciale betekenis
dagelijks
elke dag (bijvoeglijk naamwoord)
dagboek
een boek waarin je elke dag schrijft over wat je meemaakt
Veelgebruikte woordcombinaties
goede dag
Een vaste uitdrukking om iemand een prettige dag te wensen. Wordt vaak gebruikt bij afscheid.
mooie dag
Wordt gebruikt om een dag met goed weer of een prettige sfeer te beschrijven.
lange dag
Wordt gebruikt om aan te geven dat een dag druk of vermoeiend was.
overdag
Een bijwoord dat betekent 'tijdens de dag'.
dag en nacht
Een vaste uitdrukking die betekent 'altijd' of '24 uur per dag'.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Dag' kan zowel een zelfstandig naamwoord zijn (bijv. 'een mooie dag') als een tussenwerpsel (bijv. 'Dag!'). Als tussenwerpsel is het informeel en wordt het vaak gebruikt bij afscheid.
- countability:'Dag' is telbaar. Je kunt spreken van 'één dag', 'twee dagen', enzovoort. In de betekenis van 'dagdeel' (bijv. 's ochtends) is het niet telbaar.
- irregular:De uitdrukking 'goedendag' of 'goededag' (formeel) wordt soms als één woord geschreven, maar kan ook los worden gebruikt ('goede dag').
- register:In formele situaties wordt 'dag' als groet vaak vervangen door 'goedendag' of 'goededag'. In informele contexten is 'dag' of 'hoi' gebruikelijker.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.