Dewijl
Basisgebruik
subordinating - betekent 'omdat' of 'aangezien'; geeft een reden of oorzaak aan
Gebruikspatronen
reden geven
bijzin (reden) + hoofdzin of hoofdzin + bijzin (reden) - De bijzin met 'dewijl' legt uit waarom iets gebeurt. De bijzin kan voor of achter de hoofdzin staan.
Woordvolgorde
bijzin: conjunctie + onderwerp + ... + werkwoord (aan het einde)
In een bijzin met 'dewijl' komt het werkwoord helemaal aan het einde. Dit is typisch voor Nederlandse bijzinnen.
hoofdzin + bijzin: normale hoofdzinvolgorde (onderwerp + werkwoord + ...), gevolgd door de bijzin met omgekeerde volgorde
Als de bijzin achter de hoofdzin staat, verandert de volgorde in de hoofdzin niet. De bijzin volgt de standaard bijzinvolgorde.
Veelgebruikte combinaties
dewijl + vaak met werkwoorden die een toestand of gevoel uitdrukken
'Dewijl' wordt vaak gebruikt met werkwoorden zoals 'zijn', 'hebben', 'voelen', 'denken', omdat deze een reden of oorzaak kunnen aangeven.
dewijl + verleden tijd
'Dewijl' komt vaak voor in zinnen die een reden in het verleden uitleggen, vooral in formeel of schrijftaalgebruik.
Belangrijke opmerkingen
- register:'Dewijl' is formeel en ouderwets. In moderne spreektaal gebruik je meestal 'omdat' of 'aangezien'.
- syntax:Net als andere onderschikkende voegwoorden dwingt 'dewijl' de werkwoorden in de bijzin naar het einde van de zin.
- usage:In literaire of historische teksten kom je 'dewijl' nog wel tegen, maar in alledaagse gesprekken is het zeldzaam.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.