Dodelijk

Bijvoeglijk naamwoord

Betekenissen←Grammatica→

Attributieve vormen

Als je 'dodelijk' voor een zelfstandig naamwoord gebruikt, voeg je meestal een '-e' toe. Je zegt dus 'de dodelijke ziekte' of 'een dodelijke wond'. In sommige uitdrukkingen, zoals 'dodelijk vermoeid', gebruik je geen '-e'.

Met bepaald lidwoord: dodelijke; "De dodelijke slang beet het kind. Gelukkig overleefde het."
Met onbepaald lidwoord: dodelijke; "Een dodelijke ziekte verspreidde zich snel door het land."
Zonder lidwoord: dodelijk; "Dodelijk gif mag je nooit aanraken."

Predicatieve vorm

Na werkwoorden zoals 'zijn', 'worden' of 'blijken' gebruik je altijd 'dodelijk' zonder '-e'. Bijvoorbeeld: 'De situatie is dodelijk.' of 'Het werd dodelijk stil.'

Vergrotende trap

Om te zeggen dat iets meer dodelijk is dan iets anders, gebruik je 'dodelijker'. Bijvoorbeeld: 'Een hartaanval is dodelijker dan een gebroken been.' Je kunt ook 'dodelijker dan' gebruiken om een vergelijking te maken.

Grondvorm: dodelijker; "Kanker is dodelijker dan een verkoudheid."
Met "dan": dodelijker dan; "Straling is dodelijker dan veel mensen denken."

Overtreffende trap

Voor de overtreffende trap gebruik je 'dodelijkst' als het niet voor een zelfstandig naamwoord staat, bijvoorbeeld: 'Dit gif is het dodelijkst.' Staat het wel voor een zelfstandig naamwoord, dan gebruik je 'dodelijkste', bijvoorbeeld: 'Dit is de dodelijkste stof op aarde.'

Attributief: dodelijkste; "Dit is de dodelijkste stof die we kennen."
Predicatief: dodelijkst; "Van alle gifsoorten is deze het dodelijkst."

Belangrijke opmerkingen

usage:'Dodelijk' wordt vaak gebruikt om iets te beschrijven dat de dood kan veroorzaken, zoals ziekten, ongelukken of wapens. Het kan ook overdrachtelijk gebruikt worden, bijvoorbeeld: 'De sfeer was dodelijk saai.'
spelling:Let op: in de stellende trap eindigt het bijvoeglijk naamwoord op '-e' (dodelijke) als het voor een zelfstandig naamwoord staat, behalve in sommige vaste uitdrukkingen zoals 'dodelijk vermoeid'.

Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.