Doos

deZelfstandig naamwoordA1

Betekenissen←Grammatica→

Enkelvoudsvormen

In het enkelvoud schrijf je 'doos' met dubbele 'oo' en slot-'s'. Het lidwoord is altijd 'de'.

Bepaald (de/het): de doos; "De doos staat al klaar op de keukentafel."
Onbepaald (een): een doos; "Ik heb een doos nodig voor deze spullen."
Zonder lidwoord: doos; "Per doos rekenen we vijf euro extra."

Meervoudsvormen

Het meervoud is 'dozen': de slot-'s' wordt 'z' en de dubbele 'oo' wordt een enkele 'o', omdat de lettergreep nu open is. Dit patroon zie je ook bij 'roos → rozen' en 'kaas → kazen'.

Bepaald (de): de dozen; "De dozen zijn allemaal leeg en kunnen weg."
Zonder lidwoord: dozen; "Er staan dozen in de gang van de verhuizing."

Verkleinwoord

Het verkleinwoord 'doosje' verwijst naar een klein, handzaam doosje, vaak voor kleine voorwerpen zoals ringen, tabletten of cadeautjes.

neutraal

Veelgebruikte samenstellingen

schoenendoos
kartonnen doos waarin nieuwe schoenen worden verkocht
verhuisdoos
stevige kartonnen doos voor het vervoeren van spullen tijdens een verhuizing
pillendoos
klein doosje om tabletten per dag te sorteren
koekjesdoos
doos of blik waarin koekjes worden bewaard

Veelgebruikte woordcombinaties

vol
In de constructie 'een doos vol + zelfstandig naamwoord' benadruk je de inhoud.
met
'Een doos met ...' vertelt wat erin zit.
uit
Met 'uit de doos (halen)' geef je aan dat iets uit de verpakking komt.
inpakken
'In dozen inpakken' is een vaste combinatie bij verhuizen of opslag.

Belangrijke opmerkingen

irregular:In het meervoud verandert de slot-'s' in 'z' ('doos' → 'dozen'), een gebruikelijk spellingpatroon in het Nederlands.
countability:'Doos' is telbaar: je kunt 'één doos', 'twee dozen' of 'een paar dozen' zeggen.

Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.