Eens
Basisgebruik
subordinating - Geeft aan dat een actie plaatsvindt nadat een andere actie is voltooid. Vergelijkbaar met 'zodra' of 'als... dan'.
Gebruikspatronen
Tijdsaanduiding (voorwaarde of volgorde)
[Bijzin met 'eens'] + [hoofdzin] - De bijzin met 'eens' beschrijft een voorwaarde of tijdstip waarop de actie in de hoofdzin plaatsvindt. Het werkwoord in de bijzin gaat naar het einde.
Inversie in hoofdzin na bijzin
[Bijzin met 'eens'] + [inversie in hoofdzin] - Als de bijzin met 'eens' voorop staat, volgt er inversie in de hoofdzin (werkwoord komt voor het onderwerp).
Woordvolgorde
Bijzin: [Onderwerp] + [rest van de zin] + [werkwoord]
In de bijzin met 'eens' komt het werkwoord helemaal achteraan. Het onderwerp staat vooraan.
Hoofdzin na bijzin: [Werkwoord] + [onderwerp] + [rest van de zin]
Als de bijzin voorop staat, begint de hoofdzin met het werkwoord, gevolgd door het onderwerp.
Veelgebruikte combinaties
eens... dan
'Eens... dan' wordt vaak gebruikt om de volgorde van acties te benadrukken. Het is iets formeler dan alleen 'eens'.
eens + voltooid deelwoord
'Eens' wordt vaak gevolgd door een voltooid deelwoord om aan te geven dat de actie in de bijzin voltooid moet zijn voordat de actie in de hoofdzin plaatsvindt.
Belangrijke opmerkingen
- register:'Eens' wordt vooral gebruikt in formele of geschreven taal. In spreektaal wordt vaker 'als' of 'zodra' gebruikt.
- syntax:Let op: 'eens' kan ook een bijwoord zijn (bijv. 'Ik heb dat eens gehoord'), maar als voegwoord heeft het een andere functie en verandert het de woordvolgorde.
- usage:Gebruik 'eens' niet met een toekomende tijd in de bijzin. Bijv. 'Eens hij zal klaar zijn' is onjuist. Gebruik in plaats daarvan 'Eens hij klaar is'.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.