Eens

Bijvoeglijk naamwoordA2

Betekenissen←Grammatica→

Attributieve vormen

Als je 'eens' voor een zelfstandig naamwoord zet, zeg je dat iets in het verleden zo was. Bijvoorbeeld: 'de eens zo drukke straat' betekent dat de straat vroeger druk was, maar nu niet meer. Je gebruikt 'eens' vaak met 'zo' om het verschil met nu te benadrukken.

Met bepaald lidwoord: eens; "De eens zo mooie tuin is nu verwaarloosd."
Met onbepaald lidwoord: eens; "Een eens populaire zanger is nu vergeten."
Zonder lidwoord: eens; "Eens was hier een groot bos."

Predicatieve vorm

Na werkwoorden zoals 'zijn' of 'worden' gebruik je 'eens' om te zeggen dat iets in het verleden zo was. Bijvoorbeeld: 'Deze fabriek is eens heel groot geweest' betekent dat de fabriek vroeger groot was, maar nu niet meer.

Vergrotende trap

De vergrotende trap van 'eens' is niet gebruikelijk in het dagelijks Nederlands. Als je wilt vergelijken, kun je 'eerder eens' gebruiken, maar dit klinkt formeel. Bijvoorbeeld: 'Dit huis was eerder eens een school' betekent dat het huis vroeger een school was, nog voor een andere gebeurtenis.

Grondvorm: eerder eens; "Deze stad was eerder eens een dorp."
Met "dan": eerder eens dan; "Dit gebied was eerder eens een moeras dan een meer."

Overtreffende trap

De overtreffende trap van 'eens' is ook niet gebruikelijk. In plaats daarvan gebruik je 'meest eens' in formele teksten. Bijvoorbeeld: 'De meest eens bezochte plek' betekent dat de plek vroeger het meest bezocht werd, maar nu niet meer.

Attributief: meest eens; "De meest eens geliefde koning is nu vergeten."
Predicatief: meest eens; "Dit kasteel was het meest eens bewoond door ridders."

Belangrijke opmerkingen

usage:'Eens' wordt vooral gebruikt in formele of literaire contexten om aan te geven dat iets in het verleden zo was, maar nu niet meer. Het komt vaak voor in combinatie met 'zo' (eens zo mooi).
usage:'Eens' wordt bijna nooit in de vergrotende of overtreffende trap gebruikt in alledaagse spreektaal. In plaats daarvan gebruik je vaak 'vroeger' of 'ooit'.

Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.