Eraan
Grondvorm
'Eraan' is een voornaamwoordelijk bijwoord dat verwijst naar iets wat eerder genoemd is of impliciet duidelijk is. Het combineert 'er' (daar) met 'aan' en wordt vaak gebruikt om te verwijzen naar een activiteit, situatie of object waar je mee bezig bent of aan denkt.
Posities in de zin
na het werkwoord (scheidbaar)
neutraal, standaardpositie voor scheidbare werkwoorden
aan het begin van de zin (met inversie)
sterke nadruk op het onderwerp of de handeling
na het onderwerp (met komma)
nadruk op de gewenning of ervaring
in combinatie met 'te' + infinitief
nadruk op het proces of de voortgang
Vergrotende trap
'Eraan' heeft geen echte vergrotende trap, maar 'meer eraan' wordt gebruikt om een toename in aandacht of inspanning aan te geven.
Overtreffende trap
Net als bij de vergrotende trap, wordt 'meest eraan' gebruikt om de hoogste mate van aandacht of inspanning aan te geven.
Veelgebruikte combinaties
met "gewend"
'Eraan gewend' betekent dat je iets normaal of vertrouwd vindt. Vaak gebruikt met 'zijn' of 'raken'.
met "werken"
'Eraan werken' betekent dat je moeite doet voor iets. Vaak gevolgd door 'om ... te' + infinitief.
met "denken"
'Eraan denken' betekent dat je iets overweegt of onthoudt. Vaak gevolgd door 'om ... te' + infinitief.
met "beginnen"
'Eraan beginnen' betekent dat je met iets start. Vaak gevolgd door 'om ... te' + infinitief.
met "wennen"
'Eraan wennen' betekent dat je langzaam iets normaal gaat vinden. Vaak gebruikt met 'zijn' of 'raken'.
Vergelijkbare woorden
daaraan
'Daaraan' is formeler en wordt vaak gebruikt in geschreven taal of formele spreektaal. Het verwijst explicieter naar iets wat eerder genoemd is.
hieraan
'Hieraan' wordt gebruikt als je verwijst naar iets wat dichterbij is in de context of in de ruimte. Het is iets informeler dan 'daaraan'.
aan het
'Aan het' wordt gebruikt om een voortdurende handeling aan te geven, vaak in combinatie met 'zijn' (bijv. 'aan het werken'). Het is minder specifiek dan 'eraan'.
Belangrijke opmerkingen
- irregular:'Eraan' kan gesplitst worden in 'er ... aan' in sommige zinsconstructies, vooral als het werkwoord scheidbaar is (bijv. 'Hij doet er veel aan').
- usage:'Eraan' wordt vaak gebruikt in combinatie met werkwoorden die een mentale of fysieke inspanning uitdrukken, zoals 'denken', 'werken', 'wennen', en 'beginnen'.
- position:In vraagzinnen kan 'eraan' aan het begin van de zin staan (bijv. 'Werk je eraan?'). Dit geeft een neutrale vraag weer.
- register:In zeer formele of literaire teksten wordt soms 'daaraan' gebruikt in plaats van 'eraan', maar in alledaags Nederlands is 'eraan' de standaardkeuze.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.