Erbij
Grondvorm
'Erbij' gebruik je om aan te geven dat iets of iemand extra aanwezig is, naast wat al genoemd is. Het kan zowel fysiek (voorwerpen) als abstract (ideeën, mensen) gebruikt worden.
Posities in de zin
na het werkwoord (eindpositie)
neutraal, de nadruk ligt op het werkwoord of het hele gezegde
na het lijdend voorwerp (als er een is)
de nadruk ligt op het ontbreken of aanwezig zijn van iets extra's
voor het werkwoord (in bijzinnen)
neutraal, typisch voor bijzinnen
aan het begin van de zin (met inversie)
sterke nadruk op het extra element, vaak in spreektaal
Vergrotende trap
De vergrotende trap van 'erbij' wordt zelden gebruikt. In plaats daarvan gebruik je vaak 'nog meer' of 'extra'.
Overtreffende trap
De overtreffende trap is zeer ongebruikelijk. Liever zeg je 'het meeste extra' of omschrijf je de situatie.
Veelgebruikte combinaties
met "hebben"
'Erbij hebben' betekent dat je iets extra's bij je hebt, naast wat je al noemde.
met "komen"
'Erbij komen' betekent dat er iets of iemand extra arriveert of toegevoegd wordt.
met "doen"
'Erbij doen' betekent dat je iets toevoegt aan wat er al is.
met "horen"
'Erbij horen' betekent dat iets deel uitmaakt van een geheel of bij een situatie past.
met "willen"
'Erbij willen' betekent dat je iets extra's wilt hebben, naast wat er al is.
Vergelijkbare woorden
daarbij
formeler dan 'erbij', vaak gebruikt in geschreven taal of formele spraak. Verwijst iets duidelijker naar een eerder genoemd element.
extra
meer informeel en direct dan 'erbij'. Benadrukt dat iets toegevoegd wordt aan wat er al is.
bovendien
formeler en gebruikt om een extra argument of punt toe te voegen, vaak in geschreven taal.
ook nog
informeel, benadrukt dat iets extra onverwacht of overbodig is.
Belangrijke opmerkingen
- irregular:'Erbij' is een voornaamwoordelijk bijwoord en bestaat uit twee delen: 'er' en 'bij'. In sommige zinnen kan 'er' gescheiden worden van 'bij', bijvoorbeeld: 'Ik heb er geen bij.'
- usage:In combinatie met werkwoorden zoals 'hebben', 'komen' en 'doen' vormt 'erbij' vaste uitdrukkingen die vaak voorkomen. Leer deze combinaties als geheel.
- position:Als 'er' en 'bij' gescheiden zijn, staat 'er' meestal direct na het werkwoord en 'bij' aan het einde van de zin. Bijvoorbeeld: 'Ik doe er suiker bij.'
- register:In formele teksten wordt vaak 'daarbij' gebruikt in plaats van 'erbij'. 'Erbij' is gebruikelijker in spreektaal en informele schrijftaal.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.