Nabij
Grondvorm
'Nabij' betekent 'dichtbij' en wordt vooral gebruikt om een locatie aan te geven. Het is formeler dan 'dichtbij' en komt vaker voor in geschreven taal of formele spraak.
Posities in de zin
Eind van de zin (neutraal)
Geen speciale nadruk, standaard gebruik.
Midden in de zin (voor nadruk op locatie)
Nadruk op de locatie van het onderwerp.
Begin van de zin (formeel of literair)
Gebruikt in formele of beschrijvende teksten.
Vergrotende trap
Vergelijkende vorm is zeldzaam en klinkt formeel of archaïsch. Vaak vervangen door 'dichterbij'.
Overtreffende trap
De superlatief 'meest nabij' is formeel. In alledaags Nederlands wordt vaak 'dichtstbijzijnde' of 'naaste' gebruikt.
Veelgebruikte combinaties
met "liggen"
'Nabij' wordt vaak gebruikt met 'liggen' om een locatie aan te geven.
met "gelegen"
Formeler alternatief voor 'liggen', vaak in beschrijvingen.
met "de grens"
'Nabij' wordt vaak gebruikt om nabijheid van grenzen, rivieren of andere geografische kenmerken aan te geven.
met "het station"
Veelgebruikte combinatie in stadsbeschrijvingen.
Vergelijkbare woorden
dichtbij
Minder formeel, gebruikelijker in spreektaal.
vlakbij
Geeft aan dat iets heel dichtbij is, vaak binnen loopafstand.
bij
Informeel en algemeen. Kan ook tijd aangeven, terwijl 'nabij' alleen plaats aangeeft.
in de buurt van
Minder precies, informeel en gebruikelijk in spreektaal.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Nabij' wordt soms figuurlijk gebruikt, bijvoorbeeld: 'Hij was nabij de waarheid.' Dit is formeel en minder gebruikelijk.
- position:In combinatie met 'gelegen' staat 'nabij' vaak voor het zelfstandig naamwoord: 'een nabij gelegen winkel'.
- register:Vermijd 'nabij' in informele gesprekken, tenzij je een formele toon wilt aanslaan. Gebruik liever 'dichtbij' of 'vlakbij'.
- irregular:De vergrotende trap 'nabijer' en overtreffende trap 'meest nabij' zijn zeer zeldzaam. Gebruik in plaats daarvan 'dichterbij' en 'dichtstbijzijnde'.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.