Opzij
Grondvorm
'Opzij' betekent naar de zijkant of aan de kant. Het wordt gebruikt om aan te geven dat iets of iemand verplaatst moet worden of zichzelf verplaatst naar een zijkant.
Posities in de zin
Eindpositie (na het object)
Neutraal, geeft aan waar iets geplaatst moet worden.
Middenpositie (na de persoonsvorm)
Benadrukt de handeling van opzij gaan, vaak in combinatie met een doel.
Beginpositie (voor de persoonsvorm)
Dringend of gebiedend, vaak in waarschuwingen of commando's.
Vergrotende trap
'Opzij' wordt niet gebruikt in vergelijkingen. Gebruik in plaats daarvan woorden zoals 'verder opzij' of 'meer naar de zijkant'.
Overtreffende trap
Voor extra nadruk kun je 'helemaal opzij' gebruiken, maar formeel bestaat er geen superlatief.
Veelgebruikte combinaties
met "gaan"
'Opzij gaan' betekent ruimte maken of aan de kant gaan. Vaak gebruikt in situaties waar fysieke ruimte nodig is.
met "zetten"
'Opzij zetten' betekent iets aan de kant plaatsen, letterlijk of figuurlijk (bijv. een probleem even negeren).
met "schuiven"
'Opzij schuiven' betekent iets fysiek verplaatsen naar de zijkant.
Vergelijkbare woorden
aan de kant
Iets minder formeel dan 'opzij', vaak gebruikt in dagelijkse spraak.
terzijde
Formeler en minder vaak gebruikt in dagelijkse spraak, vaak in schrijftaal of formele contexten.
opzijschuiven
Een werkwoordelijke vorm die dezelfde betekenis heeft, maar nadruk legt op de handeling van verplaatsen.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Opzij' kan zowel letterlijk (fysieke verplaatsing) als figuurlijk (bijv. een probleem 'opzij zetten') gebruikt worden.
- position:In gebiedende zinnen staat 'opzij' vaak vooraan voor directe nadruk (bijv. 'Opzij!').
- register:In formele teksten wordt soms 'terzijde' gebruikt, maar 'opzij' is algemener en neutraler.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.