Reeds
Grondvorm
'Reeds' betekent dat iets al gebeurd is of al het geval is op een bepaald moment. Het wordt vaak gebruikt om verrassing, ongeduld of een formele toon uit te drukken. Het is formeler dan 'al'.
Posities in de zin
begin van de zin (voor de persoonsvorm)
Sterke nadruk op het vroege of onverwachte tijdstip. Vaak in formele of literaire context.
midden van de zin (na de persoonsvorm, voor het hoofdwerkwoord)
Neutrale nadruk, meest gangbare positie in alledaagse spraak.
eind van de zin (na het hoofdwerkwoord of object)
Lichte nadruk op de voltooidheid van de handeling. Minder gebruikelijk dan middenpositie.
Vergrotende trap
De vergrotende trap van 'reeds' wordt zelden gebruikt. In plaats daarvan gebruik je 'reeds eerder' of 'nog eerder' om een vergelijking uit te drukken.
Overtreffende trap
De overtreffende trap is zeldzaam en wordt vaak vervangen door constructies zoals 'al het eerst' of 'als eerste'.
Veelgebruikte combinaties
met "lang"
'Reeds lang' benadrukt dat iets al voor een lange tijd het geval is. Vaak gebruikt om verrassing of ongeduld uit te drukken.
met "voor"
'Reeds voor' geeft aan dat iets eerder gebeurde dan een bepaald tijdstip. Vaak in formele contexten.
met "toen"
'Reeds toen' legt nadruk op een vroeg tijdstip in het verleden, vaak met een gevoel van nostalgie of verrassing.
Vergelijkbare woorden
al
'Al' is informeler en wordt vaker in spreektaal gebruikt. Het heeft een neutralere toon en kan soms minder sterk klinken dan 'reeds'.
alvast
'Alvast' betekent dat iets al gebeurd is in afwachting van iets anders. Het heeft een voorbereidend karakter en wordt vaak gebruikt om aan te geven dat iets eerder is gedaan dan nodig.
nu al
'Nu al' legt extra nadruk op het verrassende of vroege tijdstip. Het wordt vaak gebruikt om uit te drukken dat iets eerder gebeurt dan verwacht.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Reeds' wordt vaak gebruikt in combinatie met voltooide tijden (perfectum), omdat het de voltooidheid van een handeling benadrukt. Bijvoorbeeld: 'Hij heeft reeds gegeten.'
- position:In vraagzinnen komt 'reeds' meestal na het onderwerp. Bijvoorbeeld: 'Ben je reeds klaar?' Informeel zou je eerder 'Ben je al klaar?' zeggen.
- register:In zeer formele of archaïsche contexten kan 'reeds' ook aan het eind van de zin staan, maar dit is zeldzaam in moderne taal. Bijvoorbeeld: 'Het is gebeurd reeds.'
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.