Terwijl
Basisgebruik
subordinating - Geeft aan dat twee dingen tegelijkertijd gebeuren. Betekent 'op hetzelfde moment als' of 'gedurende de tijd dat'.
Gebruikspatronen
Tijdsaanduiding (gelijktijdigheid)
[Hoofdzin], terwijl [bijzin] OF Terwijl [bijzin], [hoofdzin] - De bijzin met 'terwijl' beschrijft een actie die tegelijk met de actie in de hoofdzin plaatsvindt. De bijzin kan voor of na de hoofdzin staan.
Tegenstelling (informeel)
[Hoofdzin], terwijl [bijzin] - In informele spreektaal kan 'terwijl' ook een tegenstelling uitdrukken, vergelijkbaar met 'maar'. Dit is minder formeel dan 'hoewel' of 'ondanks dat'.
Woordvolgorde
Bijzin: Terwijl + onderwerp + ... + werkwoord (eindpositie)
In de bijzin met 'terwijl' komt het vervoegde werkwoord altijd aan het einde van de zin. Het onderwerp staat direct na 'terwijl'.
Hoofdzin: Normale volgorde (onderwerp - werkwoord - ...) of inversie als de bijzin vooraan staat
Als de bijzin met 'terwijl' vooraan staat, volgt er inversie in de hoofdzin (werkwoord komt voor het onderwerp). Staat de bijzin achteraan, dan is de volgorde in de hoofdzin normaal.
Veelgebruikte combinaties
terwijl + aan het [werkwoord] zijn
Vaak gebruikt met 'aan het [werkwoord] zijn' om een lopende actie aan te geven die plaatsvindt tijdens een andere actie.
terwijl + verleden tijd
Wordt vaak gebruikt in verhalen of beschrijvingen van gebeurtenissen in het verleden.
Belangrijke opmerkingen
- syntax:Het werkwoord in de bijzin met 'terwijl' staat altijd aan het einde, ook als de bijzin vooraan staat.
- usage:In formele schrijftaal wordt 'terwijl' voor tegenstellingen minder vaak gebruikt. Kies dan liever voor 'hoewel' of 'ondanks dat'.
- register:In spreektaal wordt 'terwijl' soms gebruikt om een tegenstelling aan te geven, maar dit is informeel. In formele teksten is dit minder gepast.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.