Totdat
Basisgebruik
subordinating - Geeft het einde van een actie of situatie aan. Het betekent 'tot het moment dat'.
Gebruikspatronen
Tijdsaanduiding (einde)
[Hoofdzin], totdat [bijzin] - De hoofdzin beschrijft een actie die doorgaat tot het moment dat de bijzin plaatsvindt. De bijzin begint met 'totdat' en heeft een omgekeerde woordvolgorde (werkwoord aan het einde).
Voorwaarde (indirect)
[Hoofdzin] totdat [bijzin] - 'Totdat' kan ook een voorwaarde aangeven: de actie in de hoofdzin mag pas gebeuren als de actie in de bijzin is voltooid.
Woordvolgorde
Hoofdzin + totdat + bijzin (werkwoord aan het einde)
In de bijzin na 'totdat' komt het werkwoord altijd aan het einde. De hoofdzin behoudt de normale woordvolgorde (onderwerp - werkwoord - rest).
Totdat + bijzin (werkwoord aan het einde), hoofdzin
Als de bijzin met 'totdat' begint, volgt daarna meteen de hoofdzin. Let op: de hoofdzin begint dan met het werkwoord (inversie).
Veelgebruikte combinaties
totdat + voltooid deelwoord
'Totdat' wordt vaak gevolgd door een voltooid deelwoord (bijv. 'is vertrokken') om aan te geven dat de actie in de bijzin voltooid moet zijn.
totdat + tijdsaanduiding
Je kunt 'totdat' ook gebruiken met een tijdsaanduiding (bijv. 'vijf uur'), maar dan zonder bijzin. Dit is informeler.
Belangrijke opmerkingen
- syntax:In formele of geschreven taal wordt soms 'totdat' vervangen door 'tot' + bijzin (bijv. 'tot de trein vertrekt'). Dit is minder gebruikelijk in spreektaal.
- usage:'Totdat' wordt vaak gebruikt met werkwoorden die een duur aangeven, zoals 'wachten', 'blijven', 'werken', 'slapen'.
- register:'Totdat' is neutraal en wordt in zowel formele als informele contexten gebruikt. In spreektaal wordt soms 'tot' gebruikt zonder 'dat' (bijv. 'tot je klaar bent').
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.