Uitzondering

deZelfstandig naamwoordB1

Betekenissen←Grammatica→

Enkelvoudsvormen

'Uitzondering' wordt meestal in het enkelvoud gebruikt als het gaat om één specifieke uitzondering. Het kan zowel telbaar als ontelbaar zijn, afhankelijk van de context.

Bepaald (de/het): de uitzondering; "De uitzondering bevestigt de regel."
Onbepaald (een): een uitzondering; "Dit is een uitzondering op de normale procedure."
Zonder lidwoord: uitzondering; "Uitzondering is zeldzaam in deze situatie."

Meervoudsvormen

In het meervoud ('uitzonderingen') wordt het gebruikt als er meerdere uitzonderingen zijn. Het is altijd telbaar in het meervoud.

Bepaald (de): de uitzonderingen; "De uitzonderingen staan in het contract vermeld."
Zonder lidwoord: uitzonderingen; "Er zijn enkele uitzonderingen op deze regel."

Verkleinwoord

Het verkleinwoord 'uitzonderinkje' wordt gebruikt om een uitzondering als minder belangrijk of klein voor te stellen. Het heeft vaak een informele of geruststellende ondertoon.

informeel

Veelgebruikte samenstellingen

uitzonderingsgeval
een specifiek geval dat een uitzondering vormt
uitzonderingsregel
een regel die uitzonderingen toestaat of beschrijft
uitzonderingssituatie
een situatie waarin een uitzondering van toepassing is

Veelgebruikte woordcombinaties

op
De prepositie 'op' wordt gebruikt om aan te geven waarop de uitzondering betrekking heeft, vaak gevolgd door 'de regel' of een ander zelfstandig naamwoord.
zonder
De combinatie 'zonder uitzondering' betekent dat iets altijd geldt, zonder dat er uitzonderingen zijn.
maken
De uitdrukking 'een uitzondering maken' betekent dat je iets toestaat wat normaal niet is toegestaan.
toestaan
Dit betekent dat je iets speciaals toestaat, ondanks de normale regels.

Belangrijke opmerkingen

usage:Het woord 'uitzondering' wordt vaak gebruikt in combinatie met regels, wetten of afspraken om aan te geven dat iets niet altijd geldt.
countability:In het enkelvoud kan 'uitzondering' zowel telbaar ('een uitzondering') als ontelbaar ('zonder uitzondering') zijn. In het meervoud is het altijd telbaar.
register:In formele contexten, zoals juridische of zakelijke teksten, wordt 'uitzondering' vaak gebruikt in combinatie met formele werkwoorden zoals 'toestaan' of 'gelden'. In informele contexten wordt het vaak gebruikt in uitdrukkingen zoals 'een uitzondering maken'.

Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.