Voorbij
Grondvorm
'Voorbij' betekent dat iets is afgelopen of voorbijgegaan. Het wordt vaak gebruikt om tijd, gebeurtenissen of situaties te beschrijven die niet meer doorgaan.
Posities in de zin
Eindpositie (na het werkwoord of object)
Neutraal, geeft aan dat iets is afgelopen.
Beginpositie (voor de zin, vaak met inversie)
Poëtisch of nadrukkelijk, benadrukt het einde.
Middenpositie (na het onderwerp, voor de rest van de zin)
Informeel of in samengestelde zinnen, verbindt twee ideeën.
Vergrotende trap
'Voorbij' wordt meestal niet in vergrotende of overtreffende trap gebruikt. In plaats daarvan gebruik je uitdrukkingen zoals 'nog verder voorbij' of 'al lang voorbij'.
Overtreffende trap
Zie opmerking bij vergrotende trap.
Veelgebruikte combinaties
met "al"
'Al' benadrukt dat iets eerder dan verwacht is afgelopen.
met "lang"
'Lang' geeft aan dat iets al een tijd geleden is afgelopen.
met "voorbijgaan"
Het werkwoord 'voorbijgaan' wordt vaak gebruikt om aan te geven dat iets (bijv. tijd) verstrijkt.
met "zijn"
'Voorbij' wordt vaak gecombineerd met 'zijn' om aan te geven dat iets is afgelopen.
Vergelijkbare woorden
voorbijgegaan
Benadrukt het proces van voorbijgaan, vaak in combinatie met tijd.
afgelopen
Gebruikt voor gebeurtenissen of periodes die zijn beëindigd. Iets formeler dan 'voorbij'.
voorbij zijn
Een werkwoordelijke uitdrukking die hetzelfde betekent als 'voorbij', maar vaak met nadruk op het resultaat.
verstreken
Gebruikt voor tijd die voorbij is, vaak in formele contexten.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Voorbij' wordt vaak gebruikt in combinatie met tijdsbepalingen, zoals 'al', 'nog niet' of 'lang'. Bijvoorbeeld: 'Het is al voorbij' of 'Dat is nog niet voorbij'.
- position:In poëtische of literaire taal kan 'voorbij' aan het begin van de zin staan voor extra nadruk, bijvoorbeeld: 'Voorbij zijn de dagen van geluk'.
- register:Hoewel 'voorbij' neutraal is, wordt het in spreektaal soms vervangen door 'klaar' of 'afgelopen' voor een informelere toon. Bijvoorbeeld: 'Het feest is afgelopen'.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.