Zojuist
Grondvorm
'Zojuist' gebruik je om aan te geven dat iets heel kort geleden gebeurde. Het is specifieker dan 'net' en wordt vaak gebruikt in formele of geschreven taal, zoals in nieuwsberichten of officiële mededelingen.
Posities in de zin
Begin van de zin (voor het werkwoord)
Benadrukt het recente tijdstip sterk. Vaak gebruikt om nieuws of verrassingen in te leiden.
Midden van de zin (na het werkwoord)
Neutrale nadruk op het recente tijdstip. Meest voorkomende positie.
Eind van de zin
Legt extra nadruk op het tijdstip, vaak ter bevestiging of tegenstelling.
Vergrotende trap
Zojuist is een tijdsbijwoord dat geen gradatie toelaat. Gebruik in plaats daarvan 'net' of 'pas' voor vergelijkbare betekenissen met nuance.
Overtreffende trap
Zojuist drukt een absoluut recent tijdstip uit en kan niet verder worden geïntensiveerd.
Veelgebruikte combinaties
met "net"
'Net' en 'zojuist' zijn bijna synoniemen, maar 'zojuist' klinkt iets formeler. 'Net' is gebruikelijker in spreektaal.
met "pas"
'Pas' benadrukt dat iets nog maar kort geleden gebeurde, soms met een licht gevoel van 'eindelijk'. 'Zojuist' is neutraler.
met "geleden"
Combinatie met 'geleden' verduidelijkt de exacte tijdsduur, maar is vaak overbodig omdat 'zojuist' al recentheid uitdrukt.
Vergelijkbare woorden
net
Minder formeel dan 'zojuist', gebruikelijker in spreektaal. Kan ook 'zojuist' betekenen, maar ook 'een klein beetje' (bijv. 'net genoeg').
pas
Drukt recentheid uit, maar vaak met een bijbetekenis zoals 'eindelijk' of 'nog maar net'. Minder precies dan 'zojuist'.
zo-even
Betekent bijna hetzelfde als 'zojuist', maar is iets formeler en minder gebruikelijk. Komt vaker voor in geschreven taal.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Zojuist' wordt bijna altijd gebruikt in de voltooide tijd (perfectum) of met een voltooid deelwoord, omdat het gaat om iets dat net is afgerond. Bijv. 'Ik heb zojuist gebeld' (niet: 'Ik bel zojuist').
- position:In combinatie met andere tijdsbijwoorden zoals 'al' of 'nog' verandert de betekenis licht. Bijv. 'Ik heb zojuist al gegeten' kan betekenen dat je al eerder had gegeten dan verwacht.
- register:In zeer formele teksten (bijv. juridische documenten) wordt soms 'daarnet' gebruikt in plaats van 'zojuist', maar dit is zeldzaam en ouderwets.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.