Uitermate
Grondvorm
'Uitermate' betekent 'in zeer hoge mate' of 'extreem'. Het wordt vooral gebruikt om bijvoeglijke naamwoorden of andere bijwoorden te versterken. Het is formeler dan woorden zoals 'heel' of 'erg' en wordt vaak gebruikt in geschreven taal of formele spraak.
Posities in de zin
Voor het bijvoeglijk naamwoord (meest gebruikelijk)
Benadrukt de intensiteit van het bijvoeglijk naamwoord.
Voor een ander bijwoord (minder gebruikelijk)
Legt extra nadruk op de manier van handelen.
Aan het begin van de zin (formeel of literair)
Geeft een sterke, vaak emotionele lading aan de hele zin.
Vergrotende trap
Het woord 'uitermate' is absoluut en wordt niet in de vergrotende trap gebruikt. Gebruik in plaats daarvan 'nog meer' of 'nog sterker' als je vergelijking wilt uitdrukken. Bijvoorbeeld: 'Dit is nog meer verontrustend dan vorige keer.'
Overtreffende trap
Omdat 'uitermate' al een extreme graad uitdrukt, wordt het niet in de overtreffende trap gebruikt. Gebruik in plaats daarvan uitdrukkingen zoals 'het meest' of 'in de hoogste mate'. Bijvoorbeeld: 'Dit is in de hoogste mate zorgwekkend.'
Veelgebruikte combinaties
met "belangrijk"
'Uitermate' versterkt het belang van iets, vaak in formele of serieuze contexten.
met "teleurgesteld"
Gebruikt om een sterke emotionele teleurstelling uit te drukken.
met "voorzichtig"
Benadrukt de noodzaak van zorgvuldigheid, vaak in risicovolle situaties.
met "complex"
Geeft aan dat iets zeer ingewikkeld of moeilijk te begrijpen is.
met "zeldzaam"
Benadrukt hoe uitzonderlijk of uniek iets is.
Vergelijkbare woorden
zeer
'Zeer' is iets minder formeel dan 'uitermate' en kan in zowel formele als informele contexten worden gebruikt. Het is minder extreem dan 'uitermate'.
erg
'Erg' is informeler en wordt vaak in spreektaal gebruikt. Het is minder sterk dan 'uitermate'.
heel
'Heel' is informeel en wordt veel in alledaagse spraak gebruikt. Het is minder intens dan 'uitermate'.
buitengewoon
'Buitengewoon' is vergelijkbaar met 'uitermate' in formaliteit en intensiteit, maar legt iets meer nadruk op het uitzonderlijke karakter.
extreem
'Extreem' is moderner en iets minder formeel dan 'uitermate'. Het wordt vaak gebruikt om iets te benadrukken dat ver buiten het normale valt.
Belangrijke opmerkingen
- usage:'Uitermate' wordt vaak gebruikt in combinatie met woorden die een negatieve of serieuze lading hebben, zoals 'teleurgesteld', 'complex', of 'belangrijk'. Het is minder gebruikelijk met positieve woorden zoals 'blij' of 'leuk'.
- position:Als 'uitermate' aan het begin van een zin staat, wordt het vaak gevolgd door een bijvoeglijk naamwoord of voltooid deelwoord. Bijvoorbeeld: 'Uitermate verbaasd keek hij naar het resultaat.'
- register:In informele gesprekken klinkt 'uitermate' vaak te formeel. Gebruik in plaats daarvan 'heel', 'erg', of 'super' als je informeel wilt overkomen.
Ik heb dit woordenboek gebouwd als de meest complete Nederlandse leermiddel in zijn soort. Definities en voorbeelden zijn gegenereerd, dus je kunt af en toe een foutje tegenkomen — vertrouw op je gevoel.